Reçete Tanımı
Bir üründe hangi bileşenler kullanılıyor.
Bir cappuccino satıldığında reçetesindeki 200 ml süt, 18 g kahve, 1 bardak ve 1 kapak stoktan otomatik iner. Alım faturası girildiğinde ortalama maliyet güncellenir. Sayım için tek tıkla hızlı fiş oluşur. Excel'e ihtiyaç kalmaz.
Kurulumdan gün sonu raporuna kadar 6 aşama. Bir kez tanımlanır, sonrasında sistem işleyişi devralır.
Bir üründe hangi bileşenler kullanılıyor.
Ne alındı, kaça alındı.
Adisyon açılır, kapatılır.
Satışlar stoğa yansır.
Fiziksel sayımı sisteme yansıt.
Ne satıldı, ne kazanıldı.
"Bugün kaç bardak satıldı, ne kadar süt harcandı, kaç kilo kahve kaldı" gibi soruların cevabı artık Excel'de değil — yönetim panelinde bir tık ötede. Kurulum bir günde, gündelik operasyon sıfır Excel.
Adisyon kapandığı anda stoklar iner. Ayrıca bir yere kaydetmeye gerek yoktur.
Her şubenin stoğu, maliyeti ve son alış fiyatı ayrı takip edilir.
Fire, ikram, iade — hangisi ne kadar kaybettirdi, tek raporda.
Hangi ürünün ne kadar kâr getirdiği, ısı haritasıyla anlaşılır.
"Soya sütlü" seçilince soya iner. Büyük bardakta miktar otomatik ölçeklenir.
Maliyet değişimi, sayım — her manuel işlem kayıt altındadır. Sorular çözülür.
Alımdan üretime, sevkten sayıma — restoran mutfağının tüm stok işlemleri tek ekranda.
Tedarikçiden gelen fatura sisteme geçirilir. Stok artışı ve maliyet güncellemesi otomatik gerçekleşir.
Şubeler arasında ürün transferi. Bir tarafın stoğu azalır, diğerinin artar. Maliyet doğru şekilde taşınır.
Fiziksel sayımın sonucunu sisteme yansıtır. Sistem farkı otomatik hesaplar.
Yarı mamul üretimi (soğuk kahve konsantresi gibi) tek tıkla yapılır.
Piyasa fiyatı değiştiğinde maliyet manuel güncellenir. Etkilenen reçeteler otomatik yenilenir.
Beklenen ve gerçekleşen fire arasındaki fark ölçülür. Kayıp nerede olduğu net görülür.
Restoran envanteri tek çeşit değil — beş farklı ürün tipi tanımlanır. Her tipin kendi rolü, kendi hesap mantığı vardır.
POS'ta doğrudan satılan hazır ürün. Cappuccino, Cheeseburger, Kruvasan gibi menüde göründüğü hâliyle satılan tüm ürünler.
Üretilmiş ara ürün. Kendisi doğrudan satılmaz — mamullerin bileşeni olarak kullanılır.
Doğrudan işlenen temel malzeme. Yarı mamul veya mamul üretiminin girdisi.
Satışta ürünle beraber verilen ambalaj ve tek kullanımlık malzeme. Reçetede miktar bazlı tanımlanır.
Alınıp aynen satılan hazır ürün. Reçete cascade'i çalışmaz — 1:1 stok düşer.
Bir mamul satıldığında birden fazla tipteki ürün aynı anda hareket eder.
Karton bardaklar, kapaklar, peçeteler — görünmez maliyetler. Sarf malzemesi tükenirse servis durur, dikkatli takip şart.
Her ürünün ambalajı reçetede.
Paket için ekstra sarf.
Bitmeden haber ver.
Karlılığın gerçek yüzü.
Süt seçimi, sos seçimi, ekstra kaşar, boyut — müşterinin ürünü kişiselleştirmesini sağlayan seçenekler. Her seçim doğru bileşenden düşer.
Cappuccino, Latte gibi kahve ürünleri için süt seçenekleri. Her seçenek kendi stok kartına bağlı.
Müşteri "Soya" seçtiğinde satışta soya sütü stoğu iner. İnek sütü el sürülmez.
Burger, tost, wrap gibi ürünlerde ekstra sos veya farklı sos varyasyonları.
Seçilen sosun stoğu iner. Değişikliğin karlılığa etkisi anlık görülür.
Fiyatlı eklemeler. Reçetede tanımlı miktarda ilave bileşen düşer.
Her ekstra ürün satışta hem fiyata hem stoğa yansır.
Küçük, Orta, Büyük gibi servis boyutları. Her boyut için stok düşümü otomatik ölçeklenir.
Reçetede baz miktar 200 ml süt için tanımlanır — Large seçilince 400 ml iner, otomatik.
Özellik grupları POS ekranında hızlı seçim sağlar. Arka planda her seçim doğru bileşen stoğundan iner. Karlılık raporunda ekstra satışların katkısı ayrı görülür.
Her grupta bir varsayılan seçenek. Müşteri belirtmezse bu iner.
Her seçeneğe ekstra ücret tanımlanır. Toplam otomatik hesaplanır.
En çok hangi seçenek tercih ediliyor — envanter planlaması buna göre.
Boyut değişince miktar otomatik ölçeklenir. Manuel çarpım yok.
Boyut zorunlu, sos opsiyonel — grup bazlı ayarlanır.
QR menü siparişinde de aynı seçenekler müşteriye sunulur.
Basit "1 cappuccino = 200 ml süt" tanımının çok ötesine geçen çok katmanlı reçete motoru. Yarı mamullerin yarı mamulleri, servis boyutuna göre ölçekleme, fire yüzdesi, seçenek grupları — hepsi tek reçete sisteminde.
Reçete içinde reçete. Bir mamul yarı mamul kullanabilir, yarı mamul de kendi hammaddelerini içerir. Sistem tüm zinciri hesaplar.
Aynı reçete farklı boyutlarda satılabilir. Small, Medium, Large — hepsi tek reçete, sistem miktarı otomatik çarpar.
Her bileşen için ayrı fire yüzdesi. Reçete hesabında fire baştan dikkate alınır — gerçek maliyet ortaya çıkar.
Aynı ürünün mevsimlik veya bölgesel varyasyonları. Yaz reçetesi, kış reçetesi, İstanbul reçetesi, Antalya reçetesi — hepsi ayrı tanımlı.
Basit kafe reçetesinden zincir restoran mutfağının karmaşık iç içe geçmiş menüsüne kadar. Reçete güncellemesi anlık, ripple efekti tüm menüye yansır.
Un fiyatı %10 arttı — tüm ekmekli ürünlerin maliyeti anlık güncellenir.
Her reçetenin toplam maliyeti, kar marjı, fire etkisi görsel raporda.
Reçete için birden fazla hammadde seçeneği. Ne varsa o kullanılır.
Reçete geçmişi tam. Eski versiyona dönüş, kim ne değiştirdi kaydı.
Yeni reçete pilot şubede test edilir, verilere göre yaygınlaştırılır.
Yaz / kış menüsü, bayram özel — reçeteler otomatik devreye girer.
Yarı mamul üretimi profesyonel disiplin gerektirir. Batch planlaması, verim takibi, kalite kontrol ve haftalık üretim takvimi.
Ne kadar üretilecek.
Bileşenler stoktan.
Ne çıktı gerçekte.
Standart uyum.
Her POS ürünü stoğa farklı yollarla bağlanabilir. Doğru model işletmenin operasyonel karmaşıklığına göre seçilir.
En basit model. POS ürünü doğrudan bir stok kartına bağlanır. Reçete cascade'i yok, tek stok düşer.
Karmaşık ürünlerde kullanılır. POS ürünü bir reçeteye bağlıdır, reçetedeki tüm bileşenler stoktan düşer.
Birden fazla POS ürünü aynı stok kartını paylaşır. Farklı fiyat, farklı ambalaj, farklı sunum ama tek stok.
Bazı ürünler 1:1, bazıları reçeteli. Sistem karışık kullanımı destekler. İşletme her ürün için en uygun modeli seçer.
Yeni bir POS ürünü açtınız — sistem hemen "Bu ürün nasıl eşleşecek?" diye sorar. Otomatik öneriler, hızlı reçete kopyalama, toplu güncelleme araçları.
Ürün adına göre benzer ürün ve reçete önerisi gelir.
Mevcut reçeteden yeni ürün için kopya oluşturma, sonra düzenleme.
Hangi POS ürünü stoğa bağlı değil — dashboard uyarısı verir.
1:1, reçeteli, hibrit — her modelin karlılığı ayrı raporda.
Menü değişikliğinde toplu eşleştirme güncelleme.
POS ve QR menü aynı eşleştirmeyi kullanır. Ayrı yönetim yok.
Kola, cips, şişe su, sigara — alınıp aynen satılan ürünler için özel özellikler. Kâr marjı düşüktür ama hacim yüksek, doğru yönetimi kritik.
Ticari malda maliyet ve kâr net. Alış fiyatı belli, satış fiyatı belli, kar marjı hesaplanır. Reçete karmaşıklığı yok.
Kola şişe, kola kutu, kola pet — farklı ambalajlar, farklı fiyatlar. Sistem hepsini ayrı stok, ayrı fiyat olarak takip eder.
Ticari mal hızlı döner, tükenirse zarar. Sistem devir hızını ölçer, sipariş zamanlamasını optimize eder.
Menu-menu paketleri ticari malla birleşebilir. Cheeseburger + Kola + Patates = 1 menü. Sistem 3 ayrı stoku düşer.
Küçük kafeden zincir restorana kadar ölçeklenen endüstriyel stok altyapısı. Çoklu ambar, onay mekanizmalı transfer, parti takibi ve maliyet merkezleri.
Aynı şube içinde birden fazla ayrı depo yönetilir. Ana Depo, Mutfak Deposu, Bar Deposu, Soğuk Depo — her biri ayrı envanter ve maliyet.
Depolar arası ürün transferi tek taraflı değil. Talep-onay-teslim akışıyla çalışır — sorumluluk zinciri net.
Fire ve zayi hangi departmandan kaynaklanıyor — Mutfak mı, Bar mı, Servis mi? Maliyet merkezine atayarak sorumluluk belirlenir.
Her alım kendi parti numarasıyla saklanır. Aynı üründen iki farklı tarihte iki farklı üretici partisi geldiyse ikisi ayrı takip edilir.
Hangi ürünün SKT'si ne zaman geliyor — sistem önden uyarır. Çöpe atılan ürün minimuma iner.
Zehirlenme, geri çağırma veya kalite sorununda hangi lotlu hammadde hangi ürüne gitti — sistem cevap verir.
Küçük kafe için sadece stok kartı yeterlidir — büyük zincir restoranlar ise çoklu depo, transfer onayı, lot takibi ve maliyet merkezi ister. Optimus POS her iki tarafı da destekler.
Toptancı seviyesinde stok altyapısı. Küçük kafeden zincir işletmeye kadar ölçeklenir.
Talep, onay, teslim — her adımda kim ne yaptığı kayıt altında.
Fire hangi departmandan kaynaklandı — Mutfak mı, Bar mı, Servis mi.
Her alım kendi parti numarasıyla. FIFO mantığı, üretici lot izi.
7 gün kala sarı, 3 gün kala kırmızı uyarı. Çöp minimuma iner.
Zehirlenme, kalite sorunu — hangi lot kimin ürününe gitti, sistem söyler.
Küçük işletme sadece "Alım Faturası" ile hızlı çalışır. Zincir işletmeler için 7 aşamalı tam teşekküllü satın alma döngüsü. Merkez satın alma disiplini şart olan yerlerde.
Purchase Request.
RFQ (Request for Quote).
Comparison Matrix.
Approval Chain.
Purchase Order (SAS).
Delivery Note.
Purchase Invoice.
Payment + Cari.
Farklı sektörler farklı maliyet takibi ister. Optimus POS iki temel yöntemi de destekler — istenen an ikisi arasında geçiş yapılabilir.
Zincir restoranlarda satın alma merkezden yönetilir. Şubeler talep eder, merkez toplu alım yapar, dağıtım gerçekleşir.
En çok merak edilenlere kısa cevaplar.
Reçetesinde tanımlı olan her şey. Örnek: 200 ml süt, 18 g kahve, 1 karton bardak, 1 kapak. POS'ta "Cappuccino" seçilip adisyon kapatıldığında bu miktarlar stoktan otomatik iner. Manuel işlem gerekmez.
Evet. Ürün bir kez merkezi olarak tanımlanır. İstanbul şubesinde ne kadar var, Ankara şubesinde ne kadar var — iki şube ayrı takip edilir. Ortalama maliyetler de şube bazlı ayrı hesaplanır. Şubeler arası transfer için Sevk Fişi kullanılır.
Hayır. Stok kartları listesinde ürünün yanındaki kalem ikonuna tıklanır, gerçek sayım değeri girilip Enter'a basılır. Sistem farkı otomatik hesaplar, sayım fişi oluşturur, stoğu günceller. Tam sayım için ayrı ekran mevcut — şubenin tüm ürünleri liste halinde açılır.
Evet. Her satırda üç aşamalı iskonto zinciri (%10 sonra %5 sonra %2 gibi) uygulanabilir. Fatura altı iskonto satırlara orantılı dağıtılır, KDV matrahı buna göre hesaplanır. Büyük muhasebe programlarıyla uyumlu hesaplama.
Evet. Gün sonu tetiklendiğinde o günün tüm satışları arka planda toplanır, reçete tanımlı ürünlerin bileşenleri stoktan iner, ortalama maliyet güncellenir. Bir gün sonu atlansa bile bir sonraki senkronizasyonda eksik günler otomatik yakalanır.
Cappuccino ürünü için süt seçim grubu kurulur: İnek Sütü, Soya, Badem, Yulaf. Her seçenek kendi stok kartına bağlanır. Müşteri "Soya sütlü" seçtiğinde, satışta soya sütü stoğu iner. Servis boyutuna göre (400 ml / 300 ml / 200 ml) sarfiyat da otomatik ölçeklenir.
Beş temel ürün tipi mevcuttur: Mamul (POS'ta satılan hazır ürün — Cappuccino), Yarı Mamul (üretilmiş ara ürün — Cold Brew konsantre), Hammadde (işlenen temel malzeme — süt, un), Sarf Malzemesi (ambalaj ve tek kullanımlık — bardak, kapak) ve Ticari Mal (alınıp aynen satılan — kola şişesi). Her tipin kendi mantığı vardır.
Sarf malzemesi (karton bardak, kapak, peçete, poşet) genelde "görünmez" maliyettir — sık ihmal edilir. Ayrı tip olarak takip edildiğinde reçetede tanımlanır, servis tipine göre (paket / salon) ayrı düşer, kritik stok alarmıyla bitiş öncesi uyarı verir. Karlılık raporunda gerçek net kâr hesabına dahil olur. Salon servisinde peçete tabakta gelir, sarf düşmez; paket servisinde plastik çatal, ekstra peçete gerekir — sistem bunu otomatik ayırır.
Ticari mal (kola şişesi, cips) alındığı gibi satılır — reçetesi yok, 1:1 stok düşer. Karlılık basittir: satış fiyatı eksi alım fiyatı. Mamul (Cappuccino, Cheeseburger) ise reçetesi olan hazırlanmış ürün — bileşenler stoktan iner, maliyet reçete tabanlı hesaplanır. Menüde ikisi de görünebilir ama arka plandaki muhasebe mantığı farklıdır.
Yarı mamul (Cold Brew konsantre, hamur, Pesto sos) kendi başına satılmaz — ana ürünlerin bileşenidir. Üretim fişi ile hazırlanır: reçete seçilir, kaç parti yapılacağı girilir. Hammaddeler stoktan iner, yarı mamul stoğa eklenir. Haftalık üretim takvimiyle "Salı 06:00 — 10 batch Cold Brew" gibi planlama yapılır. Vardiya başında ne üretileceği net bilinir.
Stok modülüyle beraber çalışan diğer Optimus POS bileşenleri.